Architektura budownictwa wielkopłytowego stanowi istotny element rozwoju urbanistycznego XX wieku, szczególnie w Europie Wschodniej, gdzie była silnie powiązana z ideologią socjalistyczną oraz powojenną odbudową prowadzoną pod wpływem Związku Radzieckiego. Niniejsze badanie analizuje uwarunkowania historyczne, społeczne, ekonomiczne i polityczne, które doprowadziły do szybkiego wdrożenia technologii prefabrykacji betonowej, określanej potocznie mianem „wielkiej płyty”, ze szczególnym uwzględnieniem Polski oraz innych państw regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Artykuł omawia polityczny wymiar budownictwa wielkopłytowego jako narzędzia realizacji zasad planowania socjalistycznego oraz kształtowania nowoczesnych krajobrazów miejskich. Analizuje również, w jaki sposób standaryzacja procesów budowlanych umożliwiła masową produkcję mieszkań, odpowiadając na deficyt mieszkaniowy okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL), a także wpłynęła na formę architektoniczną i strukturę przestrzenną miast. Szczególną uwagę poświęcono obecnemu stanowi technicznemu zasobu mieszkaniowego, w tym jego trwałości konstrukcyjnej, problemom eksploatacyjnym, kosztom utrzymania oraz prognozowanej żywotności. Kryzys mieszkaniowy w Polsce analizowany jest w kontekście kosztów rewitalizacji, roli instytucji publicznych oraz strategii polityki mieszkaniowej. Pomimo utrzymujących się obaw społecznych, eksperci wskazują, że wiele budynków wielkopłytowych może zachować sprawność użytkową i konstrukcyjną przez ponad sto lat przy odpowiedniej modernizacji i konserwacji. Na zakończenie badanie podkreśla trwałą obecność zabudowy wielkopłytowej w strukturze współczesnych miast, wskazując zarówno na jej znaczenie historyczne, jak i wyzwania związane z jej przyszłą adaptacją, modernizacją i zrównoważonym rozwojem, w tym na przykładach Niemiec i Niderlandów.