PRACA ORYGINALNA
Problematyka konserwacji i napraw koron murów zamku w Janowcu nad Wisłą
Więcej
Ukryj
1
Wydział Budownictwa i Architektury, Politechnika Lubelska, Lublin, Poland, Polska
2
Wydział Budownictwa i Architektury, Politechnika Lubelska, Polska
Data nadesłania: 25-08-2025
Data akceptacji: 07-01-2026
Data publikacji: 07-01-2026
Autor do korespondencji
Bartosz Szostak
Wydział Budownictwa i Architektury, Politechnika Lubelska, Lublin, Poland, Polska
Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz 2025;(25)
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Korony murów są najbardziej narażone na destrukcyjne działanie czynników atmosferycznych i biologicznych, co w przypadku zamku w Janowcu, zbudowanego głównie z opoki wapnistej, powoduje przyspieszoną degradację. Autorzy przedstawiają rozwój metod konserwatorskich – od historycznych prób z użyciem darni czy żywic epoksydowych, przez rozwiązania techniczno-biologiczne, po współczesne techniki oparte na nadmurowaniach, iniekcjach i izolacjach.
Opisano historię zamku, od powstania w XVI wieku jako rezydencji Firlejów, przez zniszczenia wojenne i użytkowanie gospodarcze, po działania zabezpieczające prowadzone od lat 70. XX w. Podkreślono znaczenie konserwacji ruin z minimalną ingerencją w oryginalną substancję.
Analiza stanu technicznego wykazała poważne uszkodzenia: erozję opoki, ubytki zapraw, korozję biologiczną, uszkodzenia mrozowe i solne, a także negatywne skutki wcześniejszych napraw wykonanych zaprawami cementowymi. Porównanie dokumentacji z lat 2010 i 2025 dowodzi postępującej degradacji oraz wzrostu zagrożeń dla stabilności murów i bezpieczeństwa zwiedzających.
W części projektowej zaproponowano kompleksowe rozwiązania: przemurowania i iniekcje wzmacniające, nadmurowania kwarcytowe z izolacją, zabezpieczenia blachą ołowianą i kształtkami ceramicznymi. Rekomendowane są metody sprawdzone już w Janowcu, łączące skuteczność techniczną z zachowaniem autentyzmu i czytelności historycznej struktury.
Podsumowując, autorzy wskazują na konieczność wdrożenia zintegrowanego programu konserwatorskiego, obejmującego naprawy, monitoring i systematyczną pielęgnację, aby zapewnić długoterminową ochronę tego wyjątkowego zabytku.